Kazakistan"ın Coğrafi Ve Etnik Yapısı
Değerli Okurlar! Bu günki yazımda Kazakistan anılarıma başlamadan önce
Kazakistanın coğrafi ve etnik kimliği hakkında siz değerli okurlarıma kısa
bilgi sunmak istedim.
Kazakistan"ın doğusunda Moğolistan ve Çin Halk Cumhuriyeti, Güneyinde
Kırkızistan ve Özbekistan,Kuzeyinde Rusya Federasyonu, batısında Hazar Denizi
bulunmaktadır.Kuzeyde bulunan Ural Dağları ile Güney Sıbirya, güneyinde bulunan
Aladağ ve Tanrı dağları, batısında bulunan Hazar denizi doğal yapısını yansıttığı gibi ülkenin doğal sınırlarının da
belirginleşmesinde etkili olmaktadır. 2.717.100 km."lik alana sahip olan bu
ülkenin doğu ile batı sınırı arasında 3.000, kuzey ve güney sınırı arasında ise
15.00km"lik uzaklık bulunmaktadır. Ülke; Doğu, Orta ve Batı Kazakistan olmak
üzere üç ana bölgeye ayrılmaktadır. Kara iklimine sahiptir. Yazın sıcak, kışın
soğuktur. Halkın çoğu geçimini hayvancılık (at, koyun ) ve tarımla (pamuk,
buğday, mısır) sağlamaktadır. Endüstri alanında iddialı bir ülkedir. Petrol,
doğal gaz, altın, gümüş, kömür, demir, fosfor vb. maden rezervleri, ileri
endüstri ülkelerinin ilgisini buraya çekmektedir.
Kazakistan"ın nüfusu 2018 yılı seçimlerine göre 18 milyon civarındadır.
Kazaklar toplam nüfusun %60"nı oluşturmaktadır. Slav kökenli toplulukların
nüfusu %30"u aşmaktadır. Bu da Kazakistan"ın siyasi ve sosyal açıdan önemli
proplemini oluşturmaktadır. Kazak nüfusu hızlı bir şekilde artmaktadır. 2002
yılında kazakların nüfus oranı %44 idi Bu gün bu oran %60"ları geçmiştir. Bu
artışı Devlet desteklemektedir. Devlet Başkanı Nursultan Nazarbeyev çok çocuklu
aileleri teşvik etmiş ve ödüllendirmiştir. Ülkede Kazak Türkleri ve Ruslar
dışında, Ukraynalılar, Polonyalılar, Koreliler, Almanlar, Uygur, Kırgız, Özbek, Türkmen Türkleri yaşamaktadır.
Almatı ve civarında, Çimkentte, Türkistan"da
Ahıska Türkleri de bulunmaktadır. Kazak nüfusunun köyler ve küçük
şehirlerde yoğunluk kazanmasına karşılık Ruslar Sovyet döneminde özellikle büyük kent merkezlerine ve verimli
bölgelere yerleştirilmişlerdir.
Kazak sözü "hür, cesur, yiğit, mert" anlamlarına gelmekteedir. Tarihçiler,
siyasal bir amaçla bir ayaklanma sonucu kırlara çekilen başkaldırıcılara "Kazak" denildiğini ifade etmekle
birlikte "Kazak" sözünün, Kumukça"da
"silahşör, kızan, askerlik yükümlüsü" olarak da kullanılmaktadır.
Kazaklar, Türklerin Kıpçak grubu içinde yer alırlar. Kazak Türklerinin
tarihi, genellikle, Kazakların XV. Yüzyılda Özbek Hanı Ebulhayr"a
başkaldırmasıyla başlatılmaktadır. 1450"li yıllardan sonra Büyük Kazak Hanlığı
kurulmuş, uzun yıllar tarih sahnesinde gerekli yeri aslmıştır.
XV. yüzyılın ikinci yarısından XVIII. Yüzyılın sonlarına kadar Büyük
Kazak Hanlığını sürdüren Kazak Türkleri geniş bir coğrafyaya hükmetmişlerdir.
1882 yılında, toprakları Rus ve Çin tarafından paylaşılan Kazakistan,
bağımsızlığını 1991 yılında yaniden kazanmış Türk cumhuriyetlerindendi. Kazakistan"ın
başkenti Astanadır.. Ülkenin ilk devlet başkanı olan Nursultan Nazarbayev"in
2019"da görevi bırakması ile, başkent
Astana"nın adı Nur Sultan olarak değiştirilmiştir.(Devam Edecek)