Allah, insanı yaratırken  ona akıl ve irade vermiştir. Akıl ve irade sayesinde iyiyi ve kötüyü ayırt etme kabiliyeti bahşetmiştir. Bu sebeple insan, görevlerini yerine getirirken belirli bir sorumluluk altındadır. Sorumlulukta beraberinde bir takım müeyyide (yaptırım) leri getirir.

"Bu Kur"an bana vahyolundu ki, onunla sizi ve (onun) ulaştığı herkesi uyarayım. (En"am; 19)

Bu ayeti Kerîme, Peygamberimize yüklenen sorumluluğu açıkça göstermektedir. Aynı şekilde bütün insanlar da bu sorumluluk altındadırlar. Çünkü tebliğ bütün insanlaradır.

Sorumluluk, insanla hayvan arasındaki  farkı en somut bir biçimde ortaya koyar. Çünkü sorumluluk sayesinde insan hayatı bir düzen alır. Kurtla kuzuyu yan yana koymanız mümkün değildir. Ancak insan, aklı sayesinde kendi sorumluluğunu bilir ve bu sorumluluk çerçevesinde hayatını devam ettirir. Sorumluluk taşıyan bir insan, toplum hayatı içinde en aktif rolü oynar. Zira ferdin ahlaken ve ruhen  olgunlaşmış olması, toplumun sağlığı açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bu açıdan insanın yüklendiği sorumluluğun önemini bilmesi ve ona göre kendini değiştirip yenilemesi gerekmektedir.

İnsan başı boş değildir. Öğretmenin verdiği ödevi yerine getirmek için gece gündüz demeden çalışan bir öğrenci nasıl sorumluluk bilinci taşıyorsa, Allah"ın insana verdiği sorumlulukları da bizler yerine getirmek zorundayız. Bu sorumluluklar, bir işverenin işçiye, bir babanın oğluna, bir ustanın çırağına verdiği sorumluluklardan farklıdır. O"nun verdiği sorumluluğun yerine getirilmesi hem dünya mutluluğu hem de ahiret saadeti elde edilir. Dünyadaki işlerde de bize yüklenen sorumlulukları yerine getirmek ve bunun ahlaki görevlerimiz arasında yer aldığını unutmamak gerekir.

Her şeyin temelini sorumluluk bilinci oluşturur. Bu bakımdan sorumluluk alanımız giren her türlü konularda topluma örnek bu değerlerin pratikte açıklayıcısı ve uygulayıcısı olmalıyız.                

"Doğrusu biz, emanet (sorumluluk) i göklere, yere, dağlara sunduk. Onlar bunu yüklenmekten çekindiler ve ondan korkup titrediler. Onu  insan yüklendi." (Ahzab; 72)

"Allah, size,emanet (sorumluluk) leri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Doğrusu Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz ki Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir." (Nisa; 58)

"Yine onlar ki, emanet (sorumluluk) lerine ve verdikleri sözlerine riayet ederler." (Mü"minûn;8)

"Onlar emanet (sorumluluk) lerini ve verdikleri sözü gözeten kimselerdir." ( Mearic; 32)

ibn Ömer (r.a.) den rivayetle Resûl-i Ekrem (s.a.s.) şöyle buyurmuşlardır:  "Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz. Adam çoluk çocuğu arasında çoban sayılır. O, bu güttüklerinden sorumludur. Kadın kocasının evinde çobandır. O da güttüklerinden sorumludur. Hizmetçi iş sahibinin malının çobanıdır. O da güttüğünden sorumludur. Kişi babasının malı üzerinde çobandır. O da güttüğünden sorumludur.  Ve yine hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz." ( Buharî, Müslim, Ebû Dâvud, Tirmzî )