Allah, insanı yaratırken ona
akıl ve irade vermiştir. Akıl ve irade sayesinde iyiyi ve kötüyü ayırt etme
kabiliyeti bahşetmiştir. Bu sebeple insan, görevlerini yerine getirirken
belirli bir sorumluluk altındadır. Sorumluluk da beraberinde bir takım
müeyyideleri (yaptırımları) getirir."Bu Kur"an bana vahyolundu ki, onunla sizi
ve (onun) ulaştığı herkesi uyarayım. (En"am,19)Bu ayeti kerîme, Peygamberimize
yüklenen sorumluluğu açıkça göstermektedir. Aynı şekilde bütün insanlar da bu
sorumluluk altındadırlar. Çünkü tebliğ bütün insanlaradır.Sorumluluk, insanla
hayvan arasındaki farkı en somut bir biçimde ortaya koyar. Çünkü sorumluluk
sayesinde insan hayatı bir düzen alır. Kurtla kuzuyu yan yana koymanız mümkün
değildir. Ancak insan, aklı sayesinde kendi sorumluluğunu bilir ve bu
sorumluluk çerçevesinde hayatını devam ettirir. Sorumluluk taşıyan bir insan,
toplum hayatı içinde en aktif rolü oynar. Zira ferdin ahlaken ve ruhen
olgunlaşmış olması, toplumun sağlığı açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bu
açıdan insanın yüklendiği sorumluluğun önemini bilmesi ve ona göre kendini
değiştirip yenilemesi gerekmektedir. İnsan başıboş değildir. Öğretmenin verdiği
ödevi yerine getirmek için gece gündüz demeden çalışan bir öğrenci nasıl
sorumluluk bilinci taşıyorsa, Allah"ın insana verdiği sorumlulukları da bizler
yerine getirmek zorundayız. Bu sorumluluklar, bir işverenin işçiye, bir babanın
oğluna, bir ustanın çırağına verdiği sorumluluklardan farklıdır. O"nun verdiği
sorumluluğun yerine getirilmesiyle hem dünya mutluluğu hem de ahiret saadeti
elde edilir. Dünyadaki işlerde de bize yüklenen sorumlulukları yerine getirmek
ve bunun ahlaki görevlerimiz arasında yer aldığını unutmamak gerekir. Her şeyin
temelini sorumluluk bilinci oluşturur. Bu bakımdan sorumluluk alanımız giren
her türlü konularda topluma örnek bu değerlerin pratikte açıklayıcısı ve
uygulayıcısı olmalıyız. "Doğrusu biz,
emaneti (sorumluluk) göklere, yere, dağlara sunduk. Onlar bunu yüklenmekten
çekindiler ve ondan korkup titrediler. Onu insan yüklendi." (Ahzab,72)"Allah,
size, emanetleri (sorumlulukları) mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında
hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Doğrusu Allah, bununla
size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz ki Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla
görendir." (Nisa,58)"Yine onlar ki, emanetlerine ve verdikleri sözlerine riayet
ederler." (Mü"minûn,8) "Onlar emanetlerini ve verdikleri sözü gözeten
kimselerdir." ( Mearic, 2)ibn Ömer (ra) den rivayetle Resûl-i Ekrem (sav) şöyle
buyurmuşlardır: "Hepiniz çobansınız ve
hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz. Adam çoluk çocuğu arasında çoban
sayılır. O, bu güttüklerinden sorumludur. Kadın kocasının evinde çobandır. O da
güttüklerinden sorumludur. Hizmetçi iş sahibinin malının çobanıdır. O da
güttüğünden sorumludur. Kişi babasının malı üzerinde çobandır. O da güttüğünden
sorumludur. Ve yine hepiniz çobansınız ve
hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz." ( Buharî, Müslim, Ebû Dâvud, Tirmzî)
