HACC: Kelime olarak "Allah`a yönelme, günahlardan
arınma, Hak yolunda feragat gösterme, meşakkatleri göğüsleme ve dinin özüyle
temasa geçme" manasına gelen hac, terim olarak, Mekke`de bulunan Kabe`yi
ve civarındaki kutsal olan özel yerleri, belirli vakti içinde, usulüne uygun
olarak ziyaret etmek ve yapılması gereken diğer menasiki yerine getirmek
demektir. İslâm`ın beş esasından biri olan hac, Hicretin 9. yılında farz
kılınmıştır.
Kur`ân-ı Kerim`de; "Gitmeye gücü yetenlerin Kâbe`yi
ziyaret etmeleri, Allâh`ın insanlar üzerinde bir hakkıdır" buyurulmuştur
(Al-i İmran, 3/97). Hz. Peygamber de; "İslâm beş esas üzerine kurulmuştur:
Allâh`tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed`in O`nun Elçisi olduğuna şahitlik
etmek, namaz kılmak, zekat vermek, Kâbe`yi ziyaret etmek ve Ramazan orucunu
tutmaktır." buyurmuştur (Buharî, Îmân, 2; Müslim, Îmân, 5). Ayrıca
hadislerinde haccın önemini ve yararlarını belirtmiş; nasıl yapılacağını fiilen
göstermiştir.
Gücü yeten, yani sağlık ve servet yönünden haccetme imkânına
sahip, hür, akıllı ve buluğ çağına erişmiş Müslüman`ların, ömürlerinde bir defa
haccetmeleri farzdır. Bu şartları taşıyan kişinin, imkân elde edince,
geciktirmeden bu farzı yerine getirmesi gerekir. Hayatında bir defa hac yapmış
olan Müslüman`ın bir daha haccetmesi gerekmez.
Yapılış şekli bakımından hac üçe ayrılır; ifrat haccı, kıran
haccı ve temettu` haccı. (İ.P.) DİB Dini Kavramlar Sözlüğü
KIRAN HACCI: Bir hac mevsimi içerisinde umre ile hac
ihramını birleştirmek suretiyle yapılan hacdır. Hanefî mezhebine göre en
faziletli hac şekli budur. Kıran haccı için ihrama girecek kimse, umre ve hacc
yapmaya niyet ederek ihrama girer. Böylece kıran haccı için ihrama girmiş olur.
Kıran haccına niyet eden kişi Mekke`ye ulaştığında, umre
yapar. Umresini tamamladıktan sonra ihramdan çıkmaz. Zilhiccenin 8. günü
Arafat`a gider ve daha sonra hac vazifelerini yerine getirir. Arafat ve
Müzdelife vakfesinden sonra, bayram günü Akabe cemresini taşlar, kurban keser
ve tıraş olarak ihramdan çıkar.
Kıran haccı için ihrama giren kimse, umreyi tamamladıktan
sonra isterse, nafile bir tavaftan sonra haccın sa`yini de yapabilir. Bu
takdirde ızdıbâ ve ilk üç şavtta remel yapar. (İ.P.) DİB Dini Kavramlar Sözlüğü
TEMETTU" HACCI: Temettu` kelimesi "yararlanmak,
istifade etmek" anlamına gelmektedir. Temettu` haccı ise, bir hac mevsimi
içerisinde ayrı niyet ve ihramlarla umre ile hac yapılmasına denir. Hanefîlere
göre temettu` haccı ifrat haccından; kıran ise her ikisinden daha faziletlidir.
Temettu` haccı yapmak isteyen kişi hac mevsimi içinde umre
yapmaya niyet ederek ihrama girer. Kâbe`yi tavaf eder, sa`y yapar ve traş
olarak ihramdan çıkar. Daha sonra aynı hac mevsimi içinde, terviye günü hac
için ihrama girer. Bundan önce ihrama girmesi daha faziletlidir. Zilhiccenin 8.
günü Arafat`a gider ve daha sonra hac vazifelerini yerine getirir. Arafat ve
Müzdelife vakfesinden sonra, bayram günü Akabe cemresini taşlar, kurban keser
ve tıraş olarak ihramdan çıkar. (İ.P.) DİB Dini Kavramlar Sözlüğü
İFRAD HACCI: Hac aylarında sadece hac yapmak üzere ihrama girilip umresiz olarak yapılan hacdır. Bir hac mevsiminde sadece hac yapıldığı için "tek yapma" anlamında ifrad denilmiştir. (İ.K.) DİB Dini Kavramlar Sözlüğü
